تست غربالگری

تست غربالگری چیست؟ + ضرورت آزمایش غربالگری تا چه حدی است؟

آزمایش غربالگری یکی از بهترین روش‌هایی است که به کمک آن والدین می‌توانند از سلامت و ابتلای جنین به بیماری‌های مادرزادی و نواقص احتمالی مطلع شوند. دغدغه‌ سلامت جنین یکی از معضلاتی است که مادران، مخصوصا مادرانی که در دوره حساس بارداری هستند، را نگران می‌کند. در واقع تست غربالگری یکی از بهترین راه‌ها برای کاهش نگرانی والدین محسوب می‌شود. در این مقاله سعی داریم مادران و پدرانی که منتظر به دنیا آمدن فرزندشان هستند؛ را با معرفی تست غربالگری آشنا کنیم تا با انجام این تست، از سلامت جنین خود باخبر شوند.


فهرست مطالب


تست غربالگری چیست؟

به منظور مشخص شدن سلامت کامل یا ابتلا و احتمال بیمارهای مادرزادی در جنین، تست غربالگری انجام می‌شود. اغلب این آزمایش‌ها غیرتهاجمی یا Noninvasive هستند؛ یعنی برای انجام آزمایش، نیازی به شکافتن بدن نخواهد بود و به آسانی از طریق ابزارهای پیشرفته امکان مشاهده درون بدن میسر می‌شود.

تست غربالگری

بعد از مثبت شدن تست غربالگری، باید روش‌های خاص‌تری به منظور یافتن مشکل جنین، انجام شود تا به یک پاسخ قطعی دست یافت. برخی از این مراحل غربالگری ساده هستند؛ مثل آزمایش تحمل گلوکز که برای تشخیص دیابت در بارداری انجام خواهد شد. اما بعضی دیگر از انواع این آزمایش‌های غربالگری، برای موارد خاص‌تر تجویز می‌شوند.

بهتر است بدانید، آزمایش غربالگری در هر یک از مراحل سه ماهه اول و یا سه ماهه دوم بارداری انجام می‌شود و حتی در برخی مواقع نیز این آزمایش به صورت ترکیبی انجام خواهد گرفت. البته برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله علت پارگی کیسه آب جنین را بخوانید.

این مطلب را بخوانید
بهترین دکتر غدد تهران

مراحل آزمایش غربالگری چیست؟

مراحل انجام آزمایش غربالگری شامل مواردی است که در ادامه به معرفی هر یک از آنها خواهیم پرداخت.

1- انجام تست غربالگری در سه ماهه اول بارداری

آزمایش غربالگری اول در 11 تا 13 هفتگی جنین انجام می‌شود که شامل مراحل زیر است:

  • سونوگرافی:

به کمک فرستادن امواج فراصوتی با دستگاه سونوگرافی، می‌توان تصویر جنین را در رحم مادر مشاهده کرد. از این طریق به راحتی ‌می‌توان تشخیص داد که جنین در چه ماه و روزی قرار دارد؛ همچنین سلامت و اندازه اندام‌های مختلف بدن به کمک این راه صورت می‌گیرد. به علاوه با انجام سونوگرافی می‌توان از نقص‌های احتمالی در رشد استخوان‌های جنین پی برده شود.

تست غربالگری
  • آزمایش‌های خون اولیه:

آزمایش خون در این دوران به دو نوع، آزمایش غربالگری یکپارچه ترتیبی و آزمایش غربالگری یکپارچه سرم انجام می‌گیرد. این تست توسط بررسی برخی مواد موجود در خون مانند پروتئین‌های مرتبط با بارداری انجام خواهد گرفت.

  • نمونه برداری از پرزهای جفتی:

این نوع آزمایش با نمونه برداری از بافت جفت یا پلاسنتا است که در 10 تا 12 هفتگی جنین انجام می‌گیرد. در این تست اختلالات ژنتیکی مانند نقص‌های مادرزادی یا سندرم داون مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

2- انجام تست غربالگری در سه ماهه دوم بارداری

غربالگری در سه ماهه دوم بارداری همانند سه ماه اول دارای سه مرحله اصلی است:

  • آزمایش خون:

آزمایش کوآد مارکر (Quad marker) نوعی از آزمایش خون است که در سه ماهه دوم بارداری انجام می‌شود و برای بررسی نواقص ژنتیکی و مادرزادی مانند سندرم داون صورت خواهد گرفت.

  • آزمایش گلوکز:
این مطلب را بخوانید
معرفی متخصصان برتر گوارش

این آزمایش به منظور تشخیص دیابت در بارداری انجام می‌گیرد که در صورت مثبت بودن نتیجه آزمایش، ممکن است به دلیل درشت بودن فرزند به عمل سزارین و جراحی برای زایمان نیاز باشد.

  • آمینوسنتز:

آمینوسنتز به منظور تشخیص اختلالات ژنتیکی مانند مهره شکاف و سندرم داون انجام می‌شود.

با توجه به افزایش بیماری سندرم داون، روش‌هایی گوناگونی به منظور تشخیص این بیماری خطرناک ابداع شده است. اما با این وجود دلایل مختلفی همچون هزینه بالای انجام این تست و خطرات سقط جنین، امکان انجام آزمایش برای تمام مادران باردار مقدور نخواهد بود. به همین دلیل برای شناسایی افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به سندرم داون هستند. روش‌های صورت گرفته است که باید حتما این آزمایش را به منظور تشخیص انجام دهند.

3- انجام آزمایش غربالگری ترکیبی دوران بارداری

در سال‌های اخیر آزمایش‌های گوناگونی به منظور شناسایی زنان بارداری که در معرض خطر ابتلا جنین آنان، به سندرم داون بالا بوده، ابداع شده است. اگر تست غربالگری مثبت باشد، برای این گروه از زنان باردار تست‌های تشخیص تجویز می‌شود. CVS (به دست آوردن سلول‌های جنینی و بررسی کروموزومی آنها) و آمینوسنتز از جمله تست‌هایی که باید انجام ‌شود. البته برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله عوارض قرص ضد بارداری را بخوانید.

مثبت بودن تست تشخیص به معنی وجود قطعی بیماری یا وضعیتی خاص است؛ در صورتی که هدف از تست غربالگری، ارزیابی احتمال وجود بیماری یا وضعیت خاص خواهد بود. بنابراین این تست، تنها به منظور بررسی وجود احتمال در فرد می‌پردازد. به علاوه انجام این آزمایش برخلاف روش‌های تشخیص، بی‌خطر و کم‌هزینه خواهد بود.

این مطلب را بخوانید
درمان‌های خانگی برای کاهش درد قاعدگی

چه افرادی باید تست غربالگری در دوران بارداری را انجام دهند؟

ممکن است افرادی که در سابقه‌ی خانوادگی خود نقایص یا سندرمی نداشته باشند. باز هم کودکانشان به مشکلاتی مبتلا شود. بنابراین توصیه می‌شود تمام خانم‌های باردار در هر سنی، تست غربالگری را انجام دهند تا به راحتی بتوانند از سلامت کودک خود باخبر شوند.

مزایای تست غربالگری چیست؟

  • پزشک و مادر از سلامت جنین مطمئن‌تر هستند.
  • انجام این آزمایش موجب خواهد شد تا مادر، بارداری آسوده‌تری داشته باشد و بدون نگرانی این دوران را پشت سر بگذارد.
  • انجام آزمایشات دقیق در سه ماهه اول بسیار مفید است، به طوری که در صورت تشخیص ابتلای جنین به بیماری، مادر می‌تواند با اجازه پزشکی قانونی، به موقع جنین را سقط کند.
  • با انجام این تست، والدین از نوزادی که قرار است به دنیا بیاید؛ اطلاعات کامل‌تری دارند و می‌توانند برای او برنامه ریزی و تصمیمات بهتری داشته باشند.
  • این آزمایشات زمانی به شما کمک خواهند کرد که توسط پزشک دارای گواهینامه‌ لازم و در مراکز معتبر انجام گیرد.

نتیجه گیری

آزمایش غربالگری یکی از پرکاربردترین روش‌هایی است که به منظور اطمینان از سلامت جنین و یا شناسایی ناهنجارهای کروموزومی در دوران بارداری انجام می‌شود. انجام این آزمایشات برای افرادی که بیشتر در معرض خطر تولد نوزاد بیمار هستند. بسیار ضروری است. اما با این حال توصیه می‌شود که حتما مادران باردار این تست را انجام دهند تا از سلامت جنین خود مطمئن شوند و دوران بارداری خود را بدون استرس و نگرانی پشت سر بگذارند. این مقاله با معرفی اقدامات تشخیص به شما در پیشگیری از تولد نوزاد مبتلا به بیماری‌های ژنتیکی کمک خواهد کرد. بنابراین نگرانی را کنار بگذارید و برای به دست آوردن اطمینان از سلامتی فرزند خود، حتما این تست را انجام دهید.

این مطلب را بخوانید
ورزش هوازی "راه افزایش سلامت بدن"

سخن پایانی

شما در این مقاله با تست غربالگری آشنا شدید. همچنین از اهمیت و ضرورت آن آگاه شدید. اگر سوال یا نظری دارید آن را در کامنت مطرح کنید تا در اسرع وقت توسط ما جواب داده شود.

سوالات متداول

آیا مثبت بودن نتیجه تست غربالگری برای سندروم داون یا سندرومهای مشابه به معنی ابتلاء حتمی جنین است؟

خیر. برخی از مادران باردار بعد از گرفتن نتیجه غربالگری و اطلاع از پر خطر بودن بارداری به شدت مضطرب و نگران می شوند و تصور می کنند که جنین شان حتمآ بیمار است. اگر در جواب ارائه شده دقت شود، در کلیه تست های غربالگری یک احتمال قید می شود، به عنوان مثال: احتمال ابتلاء جنین به سندروم داون (تریزومی ۲۱)، سندروم ادوارد (تریزومی ۱۸) یا سندروم پاتو (تریزومی ۱۳) ۱:۱۰۰ است. معنی دیگر نتیجه غربالگری فوق این است که جنین با احتمال ۹۹ درصد مبتلا نیست.
بنابراین نگرانی بیش از حد که می تواند خود اثرات زیانبار برروی رشد و نمو و سلامت جنین داشته باشد بی مورد است. در این موارد به مادر باردار یا روش غربالگری دقیق تر (NIPT) که غیر تهاجمی است و نتایج مثبت کاذب آن بسیار کمتر است پیشنهاد می شود، یا در صورت عدم تمایل، مستقیمآ برای انجام روشهای تشخیصی تهاجمی آمنیوسنتز یا CVS و مطالعه کروموزومهای جنین معرفی می شوند. جواب آمنیوسنتز یا CVS قطعی است و در صورت مبتلا بودن جنین، پزشک معالج مطابق قوانین در خواست ختم حاملگی از پزشکی قانونی خواهد کرد

۲- آیا با غربالگری  در سه ماهه اول یا دوم، از کم خطر بودن بارداری برای همه انواع بیماریهای ژنتیکی می توان اطمینان حاصل کرد؟
این مطلب را بخوانید
آشنایی با یائسگی زودرس در زنان + راه های درمانی با زنجبیل

خیر. روشهای معمول غربالگری فقط احتمال ابتلاء جنین ها به سندروم های داون، ادوارد و پاتو را مشخص می کنند و هیچگونه اطلاعاتی در مورد سایر بیماریهای ژنتیکی که تعداد آنها به هزاران نوع می رسد ارائه نمی دهند. در روش NIPT با همان Cell free DNA که آنهم یک روش غربالگری است، علاوه بر سه نوع سندروم فوق، تعداد کروموزومهای جنسی X و Y و همچنین برخی از انواع حذف یا مضاعف شدگی ریز نیز بررسی می شود.

پیشنهاد ما به شما

واکسن گارداسیل بهتر است یا پاپیلوگارد؟

احتمالاً تا کنون درباره واکسن‌های HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم شنیده ‌اید. …

دیدگاهتان را بنویسید